على محمدى خراسانى

13

شرح رسائل (فارسى)

3 - مستلزم قول به تصويب است كه عند الإمامية بالاجماع باطل است . 4 - مستلزم توقف الشّيء على نفسه يعنى دور است كه بطلان آن از مسلمات عقليّه است . 5 - مستلزم خلف است كه آن هم عند المناطقه تالى فاسد دارد [ تمام اين اشكالات را مرحوم مظفر در مقدمه يازدهم از مقدمات مباحث حجّت آورده فراجع ] 6 - مستلزم اينست كه علم اجمالى را كالجهل رأسا بشماريم و بگوئيم مخالفت قطعيه آن هم جايز است درحالىكه تمام اين بحثها برفرض حرمت مخالفت قطعيه است . 7 - مستلزم اينست كه عقاب جاهل مقصر قبيح است چون فاقد شرط التكليف است درحالىكه عند المشهور جاهل مقصر كالعالم العامد معاقب است . نتيجه اينكه جهل تفصيلى عقلا مانع نيست نه از ايجاد و وجود عبد و نه از ايجاب و وجوب مولى . قوله : و دعوى : مستشكل مىگويد : به نظر ما جهل تفصيلى مانعيّت دارد و علم تفصيلى هم شرطيت دارد و اينكه شما عالم به علم اجمالى و جاهل به جهل تفصيلى را با جاهل مقصر قياس كرديد قياسى مع الفارق است زيرا مشهور كه فتوا داده‌اند به معاقب بودن جاهل مقصر نه براى خاطر تكاليف واقعيه است بلكه براى خاطر ترك تعلّم است به عبارت ديگر جاهل مقصر مكلّف به احكام واقعيه هست امّا در حال جهالت نه به وصف جهالت و بين اين دو فرق است .